Kilka uwag o respondentach

Kiedy prosimy respondentów o udzielenie informacji, musimy ciągle zadawać sobie pytanie, czy mogą oni uczynić to wiarygodnie. 

Gdybyśmy zapytali ich o to, ile wzrostu mieli w wieku trzech lat, jest rzeczą wątpliwą, by większość respondentów była w stanie odpowiedzieć na to pytanie w zadowalający nas sposób. Podobnie, gdybyśmy zapytali respondentów o to, jakimi właściwościami technicznymi powinny charakteryzować się tramwaje, które planuje zakupić miasto. W tym przypadku większości z respondentów zabrakłoby najpewniej odpowiedniej wiedzy technicznej, pozwalającej na satysfakcjonującą odpowiedź.

Problemy mogą pojawić się również w przypadku, kiedy respondenci niechętnie dzielić się będą swoimi opiniami. Takie sytuacje obserwuje się zwłaszcza w państwach totalitarnych. Jednak nie jest to regułą. Niechętnie mogą odpowiadać także osoby obawiające się, że ich poglądy należą do mniejszości, mogą zostać niezrozumiane lub wyśmiane. Rozwiązaniem w tej sytuacji może być zapewnienie pełnej anonimowości respondentowi. 

Jakie tematy i pytania są odpowiednie dla badań sondażowych?

Badania sondażowe mogą zostać wykorzystane do celów wyjaśniających, sondażowych i eksploracyjnych. Są one chyba najlepszą metodą dostępną dla badaczy, którzy chcą zbierać oryginalne dane w celu opisywania populacji zbyt dużej, by można ją było obserwować bezpośrednio. 

W wyniku starannego doboru losowego otrzymujemy grupę respondentów, co do których możemy zakładać, że ich cechy odzwierciedlają cechy szerszej populacji. Przy pomocy sondaży badać można chociażby postawy i poglądy danej populacji. Przykładem mogą tu być badania prowadzone przez takie ośrodki jak OBOP czy CBOS.

Badanie sondażowe zakłada użycie kwestionariusza, tzn. narzędzia, które zostało zaprojektowane do zbierania informacji. Zatrzymamy się teraz na chwilę na zawartych w nim pytaniach - w jaki sposób należy je konstruować i zadawać, aby osiągnąć założony cel.

Kwestionariusz może zawierać zarówno pytania jak i stwierdzenia - te drugie wykorzystuje się, aby sprawdzić, w jakim stopniu respondenci podzielają jakiś punkt widzenia lub postawę. Zadaje się wówczas respondentom pytanie, czy zgadzają się z danym stwierdzeniem, czy też nie. Można tutaj wykorzystać skalę Likerta – a więc swojego rodzaju stopnia intensyfikacji odpowiedzi, od „zdecydowanie się zgadzam” poprzez „zgadzam się”, „nie zgadzam się”, aż do „zdecydowanie się nie zgadzam”.

W jednym kwestionariuszu mogą być używane zarówno pytania jak i stwierdzenia - użycie obu form zwiększa elastyczność formułowania pytań.

Komu i dlaczego potrzebne są badania opinii?

Badania rynku i opinii stały się nieodłącznym narzędziem, po które sięgają współczesne firmy, w tym coraz częściej przedstawiciele małych i średnich przedsiębiorstw. Głównym celem tego typu badań jest zdobycie wiedzy, pozyskanie odpowiedzi na konkretne pytania. Zgromadzone dane są później wykorzystywane przy podejmowaniu decyzji i zarządzaniu firmą. Zatem kiedy będziecie planowali Wasze badanie, musicie dobrze zastanowić się: jakie informacje chcecie pozyskać, aby potem zadać respondentom odpowiednie pytania.

Jedną z najlepszych metod poznania rozkładu opinii w dużej populacji, tzn. takiej, której nie jesteśmy w stanie obserwować bezpośrednio, są badania sondażowe. Losując odpowiednio dużą liczbę respondentów możemy bezpiecznie założyć, że udzielone przez nich odpowiedzi będą w reprezentatywny sposób odzwierciedlały rozkład opinii w populacji. Jako przykład niech posłużą sondaże przedwyborcze, dzięki którym zwykle udaje się przewidzieć  poziom poparcia dla określonych partii politycznych. Podobnie będzie w przypadku waszej firmy. Jeżeli chcecie poznać stopień zainteresowania klientów proponowanym przez was produktem wystarczy tylko określić parametry grup docelowych i wybrać spośród nich losową grupę ankietowanych, których opinie powinny w trafny sposób odzwierciedlać rozkład opinii w całej badanej populacji.

Sondaż wykorzystuje się na szeroką skalę zarówno w marketingu, jak i w badaniach naukowych. Podstawowym narzędziem badawczym jest tu kwestionariusz ankiety. Zasady prawidłowego skonstruowania badania ankietowego przedstawimy w jednym z kolejnych postów, omawiając przy okazji najczęściej popełniane błędy, które mogą wpłynąć na wyniki badania i zniekształcić uzyskane dane, a co za tym idzie, doprowadzić do podejmowania przez firmę błędnych decyzji.

W dzisiejszych czasach na popularności zyskuje przeprowadzanie badań sondażowych online. Metodę tę wyróżniają stosunkowo niskie koszty dotarcia do respondenta, szybkie przekazywanie zebranych informacji, a także ograniczenie wprowadzania przez badanych błędnych danych dzięki zastosowaniu odpowiednich mechanizmów walidacyjnych.  W dobie, kiedy z Internetu korzystają  przedstawiciele wszystkich grup demograficznych, dobór reprezentatywnej próby również nie stanowi bariery w uzyskaniu rzetelnej informacji.

Zaplanowanie i skonstruowanie badania sondażowego wymaga rozplanowania i skonstruowania odpowiedniego narzędzia badawczego. Nie jest to łatwy proces, jednak przy użyciu rozwiązań, takich jak Esplorado, może poradzić sobie z nim nawet osoba, stawiająca pierwsze kroki w dziedzinie badań opinii. Zachęcamy do zapoznania się z kolejnymi postami i poradami naszych ekspertów, którzy krok po kroku przeprowadzą was przez proces stworzenia własnego badania ankietowego.